Koca Sinan Paşa Kimdir? Hayatı, Sadrazamlığı ve Dönemin Önemli Olayları

Koca Sinan Paşa Kimdir?

Koca Sinan Paşa, 3 Nisan 1596 tarihinde İstanbul'da hayatını kaybetmiş bir Osmanlı sadrazamıdır. Tarihte Sadrazam olarak yer alır. Babası Ali'dir. Kabri: Koca Sinan Paşa Külliyesi Türbesi, Divanyolu, İstanbul.

Koca Sinan Paşa, 1580 ile 1596 yılları arasında beş kez sadrazamlık yapan, Yemen ve Tunus seferlerini yöneten Osmanlı devlet adamıdır.

com.com.tr

Koca Sinan Paşa Hayatındaki Dönüm Noktaları

• 1520: Arnavutluk'ta Luma yöresine bağlı Topojan köyünde doğduğu tahmin edilir. Doğum yılı kesin değildir; bazı kaynaklar 1506 yılını verir.
• 1535: Devşirme yoluyla saray hizmetine alındı ve Enderun'da yetiştirildi.
• Aralık 1567: Mısır beylerbeyiliğine getirildi.
• 1568: Yemen'deki ayaklanmanın bastırılması için düzenlenen seferin serdarlığına tayin edildi.
• 29 Nisan 1569: Taiz yakınındaki Kahire Kalesi önünde yapılan muharebe Osmanlı üstünlüğüyle sonuçlandı ve kale teslim oldu.
• 1570: Taiz ve İbb ele geçirildi, San'a Osmanlı yönetimine bağlandı; Kevkebân kalesi yedi ay kuşatıldı.
• 1571: Yemen seferi tamamlandı; dönüşte Mekke ve Medine'ye uğrayarak hac görevini yerine getirdi. Kaynaklarda Yemen fâtihi unvanıyla anılmaya başlandı.
• 1574: Tunus seferinde kara kuvvetlerinin serdarı oldu; Halkulvad otuz üç günlük kuşatmanın ardından alındı ve Tunus Osmanlı yönetimine bağlandı.
• 7 Ağustos 1580: Birinci kez sadrazamlığa getirildi.
• 6 Aralık 1582: Birinci sadareti sona erdi; Malkara'ya gönderildi.
• 14 Nisan 1589: İkinci kez sadrazamlığa getirildi.
• 1590: Osmanlı Safevî savaşı İstanbul Antlaşması ile sona erdi.
• 1 Ağustos 1591: İkinci sadareti sona erdi, yerine Ferhad Paşa getirildi.
• 1593: Bosna beylerbeyinin Sisak önlerindeki yenilgisi üzerine Avusturya'ya sefer kararı alındı ve on üç yıl sürecek savaş başladı.
• 28 Ocak 1593: Üçüncü kez sadrazamlığa getirildi ve Avusturya seferinin serdarlığını üstlendi.
• Eylül 1594: Tata alındıktan sonra Yanıkkale ele geçirildi; Komaron kuşatması sonuçsuz kaldı.
• 16 Şubat 1595: Üçüncü sadareti sona erdi, yerine Ferhad Paşa getirildi.
• 7 Temmuz 1595: Ferhad Paşa'nın azli üzerine dördüncü kez sadrazamlığa getirildi ve Eflak seferinin serdarlığını üstlendi.
• 23 Ağustos 1595: Călugăreni mevkiinde Eflak voyvodası Mihal'in kuvvetleriyle muharebe yapıldı.
• 27 Ekim 1595: Ordunun Tuna'yı geçişi sırasında Yergöğü yakınındaki köprü top ateşiyle kullanılamaz hale getirildi; geçemeyen birlikler ağır kayıp verdi.
• 1 Aralık 1595: Tekeli Lala Mehmed Paşa'nın dokuz günlük sadaretinin ölümüyle sona ermesi üzerine beşinci kez sadrazamlığa getirildi.
• 3 Nisan 1596: İstanbul'da öldü; Divanyolu üzerindeki külliyesinin türbesine defnedildi. Bazı kaynaklar tarihi 4 Nisan 1596 olarak verir.

Koca Sinan Paşa Kronolojisi

Tarih	Olay
1520	Arnavutluk'ta Luma yöresine bağlı Topojan köyünde doğduğu tahmin edilir. Doğum yılı kesin değildir; bazı kaynaklar 1506 yılını verir.
1535	Devşirme yoluyla saray hizmetine alındı ve Enderun'da yetiştirildi.
1555	Kanuni Sultan Süleyman'ın çaşnigirbaşılığına yükseldi.
1560	Malatya sancakbeyliğiyle taşra görevlerine başladı; Kastamonu, Gazze ve Nablus ile Erzurum ve Halep de görev yaptığı yerler arasında sayılır.
Aralık 1567	Mısır beylerbeyiliğine getirildi.
1568	Yemen'deki ayaklanmanın bastırılması için düzenlenen seferin serdarlığına tayin edildi.
29 Nisan 1569	Taiz yakınındaki Kahire Kalesi önünde yapılan muharebe Osmanlı üstünlüğüyle sonuçlandı ve kale teslim oldu.
14 Mayıs 1569	Aden geri alındı.
1570	Taiz ve İbb ele geçirildi, San'a Osmanlı yönetimine bağlandı; Kevkebân kalesi yedi ay kuşatıldı.
1571	Yemen seferi tamamlandı; dönüşte Mekke ve Medine'ye uğrayarak hac görevini yerine getirdi. Kaynaklarda Yemen fâtihi unvanıyla anılmaya başlandı.
1572	Tunus İspanya kuvvetlerinin eline geçti.
1574	Tunus seferinde kara kuvvetlerinin serdarı oldu; Halkulvad otuz üç günlük kuşatmanın ardından alındı ve Tunus Osmanlı yönetimine bağlandı.
1578	Osmanlı Safevî savaşı başladı; doğu cephesinde görev aldı.
7 Ağustos 1580	Birinci kez sadrazamlığa getirildi.
1582	İstanbul'da şehzade Mehmed için At Meydanı'nda sünnet düğünü düzenlendi.
6 Aralık 1582	Birinci sadareti sona erdi; Malkara'ya gönderildi.
14 Nisan 1589	İkinci kez sadrazamlığa getirildi.
1590	Osmanlı Safevî savaşı İstanbul Antlaşması ile sona erdi.
1591	Lehistan ile barış düzenlemesi yapıldı; Karadeniz ile İzmit körfezini birleştirecek kanal projesi gündeme geldi ancak uygulanmadı.
1 Ağustos 1591	İkinci sadareti sona erdi, yerine Ferhad Paşa getirildi.
1593	Bosna beylerbeyinin Sisak önlerindeki yenilgisi üzerine Avusturya'ya sefer kararı alındı ve on üç yıl sürecek savaş başladı.
28 Ocak 1593	Üçüncü kez sadrazamlığa getirildi ve Avusturya seferinin serdarlığını üstlendi.
1593	Macaristan cephesinde Veszprém ve Palota kaleleri alındı.
Eylül 1594	Tata alındıktan sonra Yanıkkale ele geçirildi; Komaron kuşatması sonuçsuz kaldı.
Ocak 1595	III. Murad öldü, yerine III. Mehmed tahta çıktı.
16 Şubat 1595	Üçüncü sadareti sona erdi, yerine Ferhad Paşa getirildi.
7 Temmuz 1595	Ferhad Paşa'nın azli üzerine dördüncü kez sadrazamlığa getirildi ve Eflak seferinin serdarlığını üstlendi.
17 Ağustos 1595	Eflak seferine çıktı; ordu Rusçuk'ta Tuna üzerine kurulan köprüden geçti.
23 Ağustos 1595	Călugăreni mevkiinde Eflak voyvodası Mihal'in kuvvetleriyle muharebe yapıldı.
28 Ağustos 1595	Bükreş'e girildi ve şehirde ahşap bir kale inşa edildi.
18 Eylül 1595	Eflak'ın merkezi Tırgovişte alındı.
27 Ekim 1595	Ordunun Tuna'yı geçişi sırasında Yergöğü yakınındaki köprü top ateşiyle kullanılamaz hale getirildi; geçemeyen birlikler ağır kayıp verdi.
19 Kasım 1595	Dördüncü sadareti sona erdi, yerine Tekeli Lala Mehmed Paşa getirildi.
1 Aralık 1595	Tekeli Lala Mehmed Paşa'nın dokuz günlük sadaretinin ölümüyle sona ermesi üzerine beşinci kez sadrazamlığa getirildi.
3 Nisan 1596	İstanbul'da öldü; Divanyolu üzerindeki külliyesinin türbesine defnedildi. Bazı kaynaklar tarihi 4 Nisan 1596 olarak verir.
4 Nisan 1596	Sadaret mührü Damat İbrahim Paşa'ya verildi.

Koca Sinan Paşa Döneminde Yapılan Savaşlar ve Seferler

Yıl	Savaş veya sefer	Taraf	Sonuç
1568	Yemen Seferi	Zeydî imamlığı kuvvetleri	Yemen yeniden Osmanlı yönetimine bağlandı; Serdar olarak yönetti. Kahire Kalesi, Aden, Taiz, İbb ve San'a ele geçirildi; Kevkebân yedi ay kuşatıldı ve kuşatma anlaşmayla sona erdi.
1574	Tunus Seferi	İspanya Krallığı	Tunus Osmanlı yönetimine bağlandı; Kara kuvvetlerinin serdarıydı; donanmanın başında Kaptanıderya Kılıç Ali Paşa bulunuyordu. Halkulvad otuz üç gün kuşatıldı.
1578	Osmanlı Safevî Savaşı	Safevî Devleti	İstanbul Antlaşması ile sona erdi; Doğu cephesinde görev aldı; savaşın bitişi ikinci sadaret dönemine denk geldi.
1593	Macaristan Seferleri	Habsburg Avusturyası	Veszprém, Palota, Tata ve Yanıkkale alındı; Üçüncü sadareti sırasında serdar olarak yönetti; Komaron kuşatması sonuçsuz kaldı.
1595	Eflak Seferi	Eflak ve Erdel voyvodalıkları	Bükreş ve Tırgovişte alındı, ardından geri çekilindi; Călugăreni muharebesi 23 Ağustos 1595 tarihinde yapıldı; dönüşte Tuna üzerindeki köprüde ağır kayıp verildi.

Antlaşmalar

Yıl	Antlaşma	Taraf	Not
1590	İstanbul Antlaşması	Safevî Devleti	On iki yıl süren savaşı bitirdi. Azerbaycan, Gürcistan ve Luristan'ın bir bölümü Osmanlı Devleti'nde kaldı. İkinci sadaret dönemine denk gelir.
1591	Lehistan ile barış düzenlemesi	Lehistan Krallığı	İkinci sadaret döneminde yürütülen görüşmeler sonucunda yapıldı.

Koca Sinan Paşa Ailesi

• Babası: Ali (Kaynaklarda adı Ali olarak geçer; Topojan köyünden olduğu belirtilir)
• Annesi: (Kaynaklarda adı geçmiyor)
• Esmehan Hanımsultan: Yavuz Sultan Selim'in torunudur; bu evlilikle saray damatları arasına girdi
• Ayas Paşa: Kaynaklarda ağabeyi olarak anılır; saraya alınmasında devlet hizmetindeki konumunun rol oynadığı belirtilir

Koca Sinan Paşa Döneminin İlkleri

• Sadaret makamına beş kez getirilen sadrazam 1580, 1589, 1593, 1595 ve 1595
• Hem Yemen hem Tunus fâtihi unvanını taşıyan devlet adamı 1571 ve 1574
• Karadeniz ile İzmit körfezini birleştirecek kanal projesini gündeme getiren sadrazam İkinci sadareti, 1589-1591
• İnebahtı sonrası yeniden kurulan donanmayla yapılan ilk büyük çıkarmanın kara serdarı Tunus seferi, 1574
• Telhis defterleri günümüze ulaşan sadrazamlardan biri Osmanlı arşivlerinde korunan telhis defterleri

Kaynak: com.com.tr