Çorlulu Ali Paşa Kimdir? Hayatı, Sadrazamlığı ve Dönemin Önemli Olayları

Çorlulu Ali Paşa Kimdir?

Çorlulu Ali Paşa bir Osmanlı sadrazamıdır. Tarihte Sadrazam olarak yer alır. Babası bilinmiyor'dur. Kabri: Çarşıkapı'daki külliyesinin haziresi, İstanbul.

Çorlulu Ali Paşa, III. Ahmed döneminde 1706 ile 1710 yılları arasında sadrazamlık yapan ve Çarşıkapı'daki külliyeyi yaptıran devlet adamıdır.

com.com.tr

Çorlulu Ali Paşa Hayatındaki Dönüm Noktaları

• 1670: Çorlu'da doğdu; doğum yılı kaynaklarda yaklaşık olarak verilir.
• 26 Ocak 1699: Karlofça Antlaşması imzalandı; Osmanlı Devleti büyük toprak kayıplarıyla savaşsız bir döneme girdi.
• 1699: Kaynaklarda has oda görevlilerinden rikâbdar olarak anılır.
• 15 Ekim 1700: Silahdarlığa tayin edildi; makamın yetkilerini genişletti.
• 1700: İstanbul Antlaşması ile Azak Rusya'da bırakıldı ve Rusya'ya İstanbul'da daimî elçi bulundurma hakkı tanındı.
• 22 Ağustos 1703: Edirne Vak'ası ile II. Mustafa tahttan indirildi, yerine III. Ahmed geçti.
• 1703: Silahdarlık görevinden ayrıldı; vezirlik rütbesi verilerek kubbe vezirleri arasına alındı.
• 1704: Kaynakların bir kısmına göre kısa süreli bir taşra görevinin ardından İstanbul'a döndü.
• 25 Aralık 1704: Baltacı Mehmet Paşa birinci kez sadrazamlığa getirildi.
• 3 Mayıs 1706: Baltacı Mehmet Paşa'nın yerine sadrazamlığa getirildi.
• 1707: Çarşıkapı'daki külliyenin inşasına başlandı.
• 1708: II. Mustafa'nın kızı Emine Sultan ile evlendi ve damat unvanını aldı.
• 1709: Külliyenin cami dışındaki bölümleri tamamlandı.
• 8 Temmuz 1709: Poltava Muharebesi'nde İsveç ordusu Rus ordusuna yenildi.
• 1709: İsveç kralı XII. Karl, Osmanlı sınırını geçerek Bender'e sığındı.
• 1709: Bender muhafızı Yusuf Paşa aracılığıyla Kırım Hanlığı'na yardım vaadinde bulunulduğu kaydedilir; III. Ahmed bu yaklaşımı onaylamadı.
• 15 Haziran 1710: Sadaretten azledildi.
• 16 Haziran 1710: Sürgün olarak Kefe'ye gönderildi.
• Haziran 1710: Yerine Köprülü Numan Paşa sadrazamlığa getirildi; görevi iki ay kadar sürdü.
• 1710: Kefe'den Midilli adasına nakledildi.
• 18 Ağustos 1710: Baltacı Mehmet Paşa ikinci kez sadrazamlığa getirildi.
• 20 Kasım 1710: Rusya'ya savaş ilan edildi; azlinden beş ay sonra devlet savaşa girdi.
• Temmuz 1711: Prut nehri boylarında Rus ordusu kuşatıldı ve Prut Antlaşması ile Azak Kalesi geri alındı.
• Aralık 1711: Midilli adasında idam edildi; kaynakların bir kısmı tarihi 26 Aralık 1711 olarak verir.
• 1711: Başı İstanbul'a getirilip Divanyolu'nda teşhir edildikten sonra kendi külliyesinin haziresine defnedildi.
• 1712: Dul kalan Emine Sultan, kaynaklara göre Recep Paşa ile evlendi.
• 27 Nisan 1713: Sadaretinde rakipleri arasında yer alan Silahdar Damat Ali Paşa sadrazamlığa getirildi.
• 1766: İstanbul depreminden sonra külliyenin cami girişi ve minaresinin üst bölümü yenilendi.

Çorlulu Ali Paşa Kronolojisi

Tarih	Olay
1670	Çorlu'da doğdu; doğum yılı kaynaklarda yaklaşık olarak verilir.
26 Ocak 1699	Karlofça Antlaşması imzalandı; Osmanlı Devleti büyük toprak kayıplarıyla savaşsız bir döneme girdi.
1699	Kaynaklarda has oda görevlilerinden rikâbdar olarak anılır.
15 Ekim 1700	Silahdarlığa tayin edildi; makamın yetkilerini genişletti.
1700	İstanbul Antlaşması ile Azak Rusya'da bırakıldı ve Rusya'ya İstanbul'da daimî elçi bulundurma hakkı tanındı.
22 Ağustos 1703	Edirne Vak'ası ile II. Mustafa tahttan indirildi, yerine III. Ahmed geçti.
1703	Silahdarlık görevinden ayrıldı; vezirlik rütbesi verilerek kubbe vezirleri arasına alındı.
1704	Kaynakların bir kısmına göre kısa süreli bir taşra görevinin ardından İstanbul'a döndü.
25 Aralık 1704	Baltacı Mehmet Paşa birinci kez sadrazamlığa getirildi.
3 Mayıs 1706	Baltacı Mehmet Paşa'nın yerine sadrazamlığa getirildi.
1707	Çarşıkapı'daki külliyenin inşasına başlandı.
1708	II. Mustafa'nın kızı Emine Sultan ile evlendi ve damat unvanını aldı.
1709	Külliyenin cami dışındaki bölümleri tamamlandı.
8 Temmuz 1709	Poltava Muharebesi'nde İsveç ordusu Rus ordusuna yenildi.
1709	İsveç kralı XII. Karl, Osmanlı sınırını geçerek Bender'e sığındı.
1709	Bender muhafızı Yusuf Paşa aracılığıyla Kırım Hanlığı'na yardım vaadinde bulunulduğu kaydedilir; III. Ahmed bu yaklaşımı onaylamadı.
15 Haziran 1710	Sadaretten azledildi.
16 Haziran 1710	Sürgün olarak Kefe'ye gönderildi.
Haziran 1710	Yerine Köprülü Numan Paşa sadrazamlığa getirildi; görevi iki ay kadar sürdü.
1710	Kefe'den Midilli adasına nakledildi.
18 Ağustos 1710	Baltacı Mehmet Paşa ikinci kez sadrazamlığa getirildi.
20 Kasım 1710	Rusya'ya savaş ilan edildi; azlinden beş ay sonra devlet savaşa girdi.
Temmuz 1711	Prut nehri boylarında Rus ordusu kuşatıldı ve Prut Antlaşması ile Azak Kalesi geri alındı.
Aralık 1711	Midilli adasında idam edildi; kaynakların bir kısmı tarihi 26 Aralık 1711 olarak verir.
1711	Başı İstanbul'a getirilip Divanyolu'nda teşhir edildikten sonra kendi külliyesinin haziresine defnedildi.
1712	Dul kalan Emine Sultan, kaynaklara göre Recep Paşa ile evlendi.
27 Nisan 1713	Sadaretinde rakipleri arasında yer alan Silahdar Damat Ali Paşa sadrazamlığa getirildi.
1766	İstanbul depreminden sonra külliyenin cami girişi ve minaresinin üst bölümü yenilendi.

Çorlulu Ali Paşa Eserleri

Eser	Tür	Yıl	Yer	Not
Çorlulu Ali Paşa Külliyesi	külliye	1707-1709	Divanyolu, Çarşıkapı, Fatih, İstanbul	Cami ve tevhidhane, tekke, medrese ve darülhadis, kütüphane, hazire, sebil, çeşme ve dükkânlardan oluşur. Tekkede 13 hücre bulunur; kütüphane üst kattadır. Banisinin mezarı hazirededir.
Çorlulu Ali Paşa Camii	cami	18. yüzyıl başı	Kasımpaşa, İstanbul	Tersâne-i Âmire çevresindeki mahalle için yaptırıldı; kaynaklarda Tersane Camii adıyla da anılır.
Çorlu'daki mektep ve çeşme	mektep ve çeşme	18. yüzyıl başı	Çorlu, Tekirdağ	Memleketinde yaptırdığı hayratıdır; mektep sıbyan mektebi düzenindedir.
İstanbul'daki hamam ve çeşmeleri	hamam ve çeşme	18. yüzyıl başı	İstanbul	Kaynaklar İstanbul'da bir hamam ile çeşmeler yaptırdığını kaydeder; hamam vakfa gelir sağlayan yapılardandı.

Çorlulu Ali Paşa Ailesi

• Babası: (Kaynaklarda adı geçmiyor; Çorlu'ya yerleşmiş, toprakla geçinen bir aileden geldiği kaydedilir)
• Annesi: (Kaynaklarda adı geçmiyor)
• Emine Sultan: II. Mustafa'nın kızı; 1 Eylül 1696 tarihinde Edirne Sarayı'nda doğdu. Nişanları evlilikten yedi yıl önce yapıldı. Dul kaldıktan sonra yeniden evlendi ve 1739 yılı civarında öldü

Çorlulu Ali Paşa Döneminin İlkleri

• III. Ahmed saltanatının dört yılı aşan ilk sadareti 3 Mayıs 1706 ile 15 Haziran 1710 arası
• Silahdarlık makamının padişah ile Bâbıâli arasındaki haberleşmeyi denetleyecek biçimde genişletilmesi 15 Ekim 1700 sonrası
• Divanyolu üzerinde cami, tekke, medrese, darülhadis ve kütüphaneyi bir arada toplayan külliyenin kurulması 1707-1709
• II. Mustafa'nın kızıyla evlenerek damat unvanını alması 1708
• Karlofça sonrası dönemde tersanenin ve donanmanın gemi sayısının artırılması 1706-1710

Kaynak: com.com.tr