Mehmed Fuad Paşa Kimdir? Hayatı, Sadrazamlığı ve Dönemin Önemli Olayları

Mehmed Fuad Paşa Kimdir?

Mehmed Fuad Paşa, 17 Ocak 1814 tarihinde İstanbul'da doğmuş ve 12 Şubat 1869 tarihinde Nice'de 55 yaşında hayatını kaybetmiş bir Osmanlı sadrazamıdır. Tarihte Sadrazam olarak yer alır. Babası Keçecizade İzzet Molla'dır. Kabri: Fuad Paşa Türbesi, Peykhane, İstanbul.

Mehmed Fuad Paşa, 1861 ile 1866 yılları arasında iki kez sadrazamlık yapan, Cebel-i Lübnan Nizamnamesi'ni hazırlayan Tanzimat dönemi devlet adamıdır.

com.com.tr

Mehmed Fuad Paşa Hayatındaki Dönüm Noktaları

• 17 Ocak 1814: İstanbul'da doğdu; kaynakların bir kısmı doğum yılını 1815 olarak verir.
• 1829: Babası Keçecizade İzzet Molla sürgünde öldü; ailenin durumu değişti.
• 1830: Mekteb-i Tıbbiye'ye girdi ve Fransızca öğrendi.
• Kasım 1837: Tercüme Odası'na memur oldu.
• 1848: Eflak ve Boğdan'daki ayaklanma sebebiyle bölgeye komiser olarak gönderildi.
• 1849: Macar sığınmacıların iadesi talebi üzerine Rusya ile yürütülen görüşmelerde görev aldı.
• 1850: Bursa'da Ahmed Cevdet Efendi ile Kavaid-i Osmaniye'yi ve Şirket-i Hayriye nizamnamesini hazırladı.
• 1852: Mısır'a gönderildi ve valiliğin vergi yükümlülüğü görüşüldü; aynı yıl hariciye nazırlığına getirildi.
• Mart 1854: Epir ve Teselya'daki ayaklanma sebebiyle Yanya bölgesine gönderildi.
• 18 Şubat 1856: Islahat Fermanı ilan edildi; metnin hazırlanmasında hariciye nazırı olarak görev aldı.
• 1858: Eflak ve Boğdan meselesinin görüşüldüğü Paris Konferansı'nda Osmanlı heyetinde bulundu.
• Temmuz 1860: Suriye ve Lübnan'daki olaylar üzerine olağanüstü yetkilerle Beyrut'a ulaştı.
• 9 Haziran 1861: Cebel-i Lübnan Nizamnamesi kabul edildi; bölge doğrudan merkeze bağlı mutasarrıflık hâline getirildi.
• 22 Kasım 1861: İlk kez sadrazamlığa getirildi; makamı Mehmed Emin Ali Paşa'dan devraldı.
• 1862: İngiltere'den sağlanan borçla kâğıt para tedavülden kaldırıldı.
• 1 Haziran 1863: İkinci kez sadrazam oldu; seraskerlik makamı da kendisinde kaldı.
• 1863: 1863 ve 1864 mali yılı için bütçe hazırlandı; modern anlamda ilk Osmanlı bütçesi kabul edilir.
• 21 Haziran 1867: Sultan Abdülaziz'in Avrupa seyahati başladı; heyette hariciye nazırı olarak yer aldı.
• 12 Şubat 1869: Nice'te öldü; naaşı İstanbul'a getirilerek Peykhane'deki türbesine defnedildi.

Mehmed Fuad Paşa Kronolojisi

Tarih	Olay
17 Ocak 1814	İstanbul'da doğdu; kaynakların bir kısmı doğum yılını 1815 olarak verir.
1829	Babası Keçecizade İzzet Molla sürgünde öldü; ailenin durumu değişti.
1830	Mekteb-i Tıbbiye'ye girdi ve Fransızca öğrendi.
Kasım 1837	Tercüme Odası'na memur oldu.
1839	Baş tercümanlığa getirildi.
1844	İspanya'ya olağanüstü elçi olarak gönderildi.
1848	Eflak ve Boğdan'daki ayaklanma sebebiyle bölgeye komiser olarak gönderildi.
1849	Macar sığınmacıların iadesi talebi üzerine Rusya ile yürütülen görüşmelerde görev aldı.
1850	Bursa'da Ahmed Cevdet Efendi ile Kavaid-i Osmaniye'yi ve Şirket-i Hayriye nizamnamesini hazırladı.
1851	Encümen-i Daniş'e üye seçildi; aynı yıl Şirket-i Hayriye kuruldu.
1852	Mısır'a gönderildi ve valiliğin vergi yükümlülüğü görüşüldü; aynı yıl hariciye nazırlığına getirildi.
4 Ekim 1853	Osmanlı Devleti Rusya'ya savaş ilan etti; Kırım Savaşı başladı.
Mart 1854	Epir ve Teselya'daki ayaklanma sebebiyle Yanya bölgesine gönderildi.
1854	Meclis-i Âli-i Tanzimat'a üye seçildi ve kurulun başkanlığına getirildi.
2 Mayıs 1855	Hariciye nazırlığına getirildi; kurul başkanlığını da sürdürdü.
18 Şubat 1856	Islahat Fermanı ilan edildi; metnin hazırlanmasında hariciye nazırı olarak görev aldı.
1858	Eflak ve Boğdan meselesinin görüşüldüğü Paris Konferansı'nda Osmanlı heyetinde bulundu.
Temmuz 1860	Suriye ve Lübnan'daki olaylar üzerine olağanüstü yetkilerle Beyrut'a ulaştı.
1860	Şam'da divan-ı harp kuruldu ve olaylarla ilgili yargılamalar yapıldı.
9 Haziran 1861	Cebel-i Lübnan Nizamnamesi kabul edildi; bölge doğrudan merkeze bağlı mutasarrıflık hâline getirildi.
25 Haziran 1861	Sultan Abdülmecid öldü, yerine kardeşi Abdülaziz tahta çıktı.
22 Kasım 1861	İlk kez sadrazamlığa getirildi; makamı Mehmed Emin Ali Paşa'dan devraldı.
1862	İngiltere'den sağlanan borçla kâğıt para tedavülden kaldırıldı.
2 Ocak 1863	Birinci sadareti sona erdi; kaynaklar bitiş gününü farklı verir.
1 Haziran 1863	İkinci kez sadrazam oldu; seraskerlik makamı da kendisinde kaldı.
1863	1863 ve 1864 mali yılı için bütçe hazırlandı; modern anlamda ilk Osmanlı bütçesi kabul edilir.
1864	Vilayet Nizamnamesi yürürlüğe girdi; taşra idaresi vilayet düzenine geçirildi.
5 Haziran 1866	İkinci sadareti sona erdi; kaynakların bir kısmı bitişi 4 Haziran olarak verir.
1866	Girit'te isyan başladı; meselenin diplomatik yönünü hariciye nazırı olarak yürüttü.
21 Haziran 1867	Sultan Abdülaziz'in Avrupa seyahati başladı; heyette hariciye nazırı olarak yer aldı.
1868	Kalp rahatsızlığı ağırlaştı; tedavi için Fransa'ya gitti.
12 Şubat 1869	Nice'te öldü; naaşı İstanbul'a getirilerek Peykhane'deki türbesine defnedildi.

Mehmed Fuad Paşa Döneminde Yapılan Savaşlar ve Seferler

Yıl	Savaş veya sefer	Taraf	Sonuç
1853	Kırım Savaşı	Rusya; müttefikler İngiltere, Fransa ve Sardinya	Paris Antlaşması ile sona erdi; Savaş yıllarında hariciye nazırlığı ve Meclis-i Âli-i Tanzimat başkanlığı yaptı.
1854	Yanya ve Epir harekâtı	Yunanistan sınırındaki ayaklanma grupları	Ayaklanma bastırıldı ve sınır boyunda düzen sağlandı; 1854 yılının mart ayında İstanbul'dan yola çıktı; harekât aynı yılın nisan ayında tamamlandı.
1860	Suriye ve Cebel-i Lübnan olayları	Cemaatler arası çatışma ve bölgedeki yerel güçler	Olaylar yatıştırıldı ve bölgeye özel bir idare düzeni kuruldu; Olağanüstü yetkilerle görevlendirildi; Şam'da divan-ı harp kuruldu ve yargılamalar yapıldı.

Antlaşmalar

Yıl	Antlaşma	Taraf	Not
9 Ha	Cebel-i Lübnan Nizamnamesi	Osmanlı Devleti, Fransa, İngiltere, Rusya, Avusturya ve Prusya	Bölgeyi doğrudan merkeze bağlı bir mutasarrıflık hâline getirdi; mutasarrıfın Osmanlı tebaası bir Hristiyan olması esası kabul edildi. Birinci Dünya Savaşı'na kadar yürürlükte kaldı.
1858	Paris Konferansı kararları	İngiltere, Fransa, Rusya, Avusturya, Prusya, Sardinya ve Osmanlı Devleti	Eflak ve Boğdan'ın statüsü görüşüldü; prensliklerin ayrı kalması ancak ortak kurumlara sahip olması kararlaştırıldı. Osmanlı heyetinde yer aldı.

Mehmed Fuad Paşa Ailesi

• Babası: Keçecizade İzzet Molla (Dönemin tanınmış şairlerinden ve ilmiye mensubu; sürgündeyken 1829 yılında öldü)
• Annesi: (Kaynaklara göre annesi tarafından aile Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın soyuna bağlanır; adı konusunda kaynaklar birleşmiyor)

Mehmed Fuad Paşa Döneminin İlkleri

• Modern anlamda hazırlanan ilk Osmanlı bütçesi 1863 ve 1864 mali yılı, ikinci sadaret dönemi
• Türkçenin kurallarını Türkçe olarak anlatan erken dil bilgisi kitabı Kavaid-i Osmaniye, 1851, Ahmed Cevdet Paşa ile birlikte
• Bir Osmanlı bölgesine cemaat temsili esasıyla verilen özel idare düzeni Cebel-i Lübnan Nizamnamesi, 9 Haziran 1861
• Boğaziçi'nde düzenli vapur işleten şirketin nizamnamesi Şirket-i Hayriye, 1851
• Sadrazamlık ile seraskerliğin aynı kişide toplandığı Tanzimat dönemi görevi İkinci sadaret, 1863-1866

Kaynak: com.com.tr